Naza
“Nasıl katliam yapılır” belgeseli
Dakikalarca ayakta alkışlanan NAZA, İsrail’in Filistinlileri katlettiği belgeseli önümüzdeki hafta vizyona girecek
Film Ekimi’nin en heyecanla beklenen filmlerinden biri NAZA, İsrail’in Gazze’deki katliamını anlatan bir belgesel, ilk kez gösterildiği 83. Venedik Uluslararası Film Festivali’nde en uzun süre ayakta alkışlanarak dikkat çekmiş ve Özel Jüri Ödülü ile onurlandırılmıştı.
NAZA’yı izlediğim seansta bir gün önceki büyük sağanak nedeniyle de insanların evden çıkma niyeti olmadığından salon büyük ölçüde boştu. Gösterimin sonunda da insanlar büyük bir alkış koparmadı, sessizce başları önde, salonu boşalttı.
Bir dönemin mağdurları bu dönemin cellatları
Beni sorarsanız, seyrettiğim belgeselden insanoğlunun ne kadar büyük kötülükleri ne kadar rahatlıkla yapabildiğini izlemiş olmaktan şaşırmış bile değildim; SAVAŞ, böyle bir mekanizma ve uluslararası tarih, ne yazık ki savaşlarda yaşanan canilikleri yazmaya yetişemiyor. Bu belgeselin benim için ortaya koyduğu en acıklı gerçek, bir önceki savaşta en çok acı çekmiş bir ırkın bu kez başkalarının celladı olmaktan hiç tereddüt etmiyor olması.
Rachel Szor ve Yuval Abraham tarafından yazılan ve yönetilen 2026 yapımı belgeselin en büyük başarısı, o katliamları yapan insanları konuşmaya ikna edebilmiş olması. Oyuncuları değil, yüzlerini göremediğiniz ama seslerini duyduğunuz gerçek insanları izliyorsunuz. Ne mi yapmış o insanlar ve yapmaya devam ediyorlar? Gazze Savaşı ve soykırımı sırasında İsrail Savunma Kuvvetleri tarafından kullanılan askeri hedefleme sistemlerinde yapay zeka ve otomatik gözetimin entegrasyonu ile AV yapıyor. Yani savaşan ve hedef haline gelen Gazzelilerin yaşadığı evler bulunuyor ve nokta operasyonu ile o ev hedef alınarak bombalanıyor. Sonuçta belki o sırada evde bulunmayan NAZA yani hedef yok ama ailesi ve komşuları siviller paramparça oluyor!
Baştan sona karanlık çekimler
Üç yıl süren çalışmalarda gece yapılan çekimlerde şehrin ışıkları ve bir çatıda yapılan röportajları izliyoruz. Konuşan İsrailli asker, sivil kıyafetli, sadece gölge olarak görünüyor, soruları soran, mülakatı yapan kişi biraz görünse de biz sadece söyleşiye odaklanıyoruz. O da hedefin nasıl takip edildiğini, yaşadığı yerin nasıl bulunduğunu, operasyonun bir bilgisayar oyunu gibi nasıl hedef alınıp patlatıldığını anlatıyor. Bu operasyonlarda hedef alınan çarpışan askerlerden çok daha fazla siviller kayıp veriyor, hatta bir operasyonda bütün komutanların öldürülmesi planlanmış ama sonunda hiçbiri öldürülemeden birçok aile yok edilmiş. Belgesel, bir yıkılmış evin çöküntüleri arasında parçalanmış çocuklarının bedenlerini arayan babanın feryatlarıyla bitiyor. Spoiler verme vermeme endişem yok, bu bir senaryo değil, gerçek bir belgesel.
Konuşturabilme başarısı
Yapıtın gerçekleştirilme başarısını kutluyorum. O kadar askerin konuşmaya ikna edilmesi bile çok önemli ve zor bir iş. Gece çekimlerinde bombalanan evler, yıkıntılar, hepsi çok başarılı. Savaşın acımasızlığı, sivillerin öldürülmesi, en çok da her zamanki gibi hiçbir suçu olmayan kadınların ve çocukların paramparça olması kabul edilebilir bir şey değil. Ama hangi savaşta olmadı ki?
Belgeseli ayakta alkışlayanların nedeni bir iki yüzlülüğü, İsrail’in işgalciliğini ve katliamlarını bu kadar net göstermesiydi. Bunun için ben de ayakta alkışlıyorum.
Seyredilmesi zor ve sıkıcı
Ancak, bir eleştiri hakkımı da saklı tutuyorum. Bu belgesel aynı zamanda bir sinema sanatı ürünüyse, seyredilmesi oldukça zor ve sıkıcı. Saatler boyunca karanlık bir ekrana bakıyorsunuz, ekranda sadece arada bir parlayan ışıklar ve patlayan bombalar, parçalanmış insanların sesleri var. Konuşan kişilerden birini siluet olarak, diğerini biraz daha belirgin görseniz bile tam seçemiyorsunuz. Bu görüntü monotonluğu iki saat kadar sürüyor. İzlerken gözünüz yoruluyor, zaman zaman gözünüz kapanıyor. Bu çok başarılı bir siyasi, tarihi belgesel ve gerçeklere ışık tutuyor, not düşüyor. Ama bu sinema değil. Bu gazetecilik başarısı.
Yönetmen / Senaryo / Kurgu : Yuval Abraham, Rachel Szor
Görüntü Yönetmeni : Rachel Szor
Oyuncular : Yuval Abraham
İngiltere-ABD-İsrail / Belgesel / 80 Dk.
