Fabelmanlar

“Fabelmanlar” Spielberg’in 7- 18 yaş aralarındaki anılarından esinlenerek yaptığı son filmi. Bu yapıt tartışmasız yönetmenin en kişisel ve duygusal filmlerinden. Anne – Steven Spielberg kardeşlerin ortak projesi olan film, bir sanatçının çocuk yaşta başlayan sinema tutkusunu gözler önüne sererken, yönetmenin New Jersey, Phoenix, Kuzey Kaliforniya’da geçen çocukluk ve gençlik yıllarının anılarını neredeyse masalsı bir bakışla perdeye taşıyor. Bu duygusal büyüme hikayesinin maalesef bazı zaafları var. Tekrarlara düşen bu 150 dakikalık film ilk yarısında bocalıyor. Finalinin de tatminkar olduğunu söylemek güç.

OrtaKoltuk Puanı:

 

 

SPİELBERG’İN ÇOCUKLUK ANILARI

Steven Spielberg’i ilk kez 1971 yılında, kariyerinin 2. filmi olan “Bela / Duel”i takdim etmek üzere geldiği Cannes Film Festivali’nde görmüştüm. Çiçeği burnunda bir sinefil olarak izlediğim bu festivalin 5. yılında, 25 yaşındaki kısa boylu, çelimsiz, karakuru, gözlüklü, kasketli bu Amerikalı yönetmeni tanımıyordum. Bana ilk yol göstericilik yapan, Türk basın hayatına batılı anlamda film eleştirisini sokan, eleştirmenlerin duayeni Tuncan Okan‘a filmin galasında gördüğümüz Spielberg’i göstererek “Kim bu genç adam ?” Diye sormuştum. OkanOna sinemanın yeni harika çocuğu diyorlar. Film çekmeye 8 yaşındayken ailesinin aldığı 8 mm.lik kamera ile başlamış. Gerilim yaratmada çok usta” cevabını vermişti.

Nitekim usta işi bir aksiyon- gerilim filmi olan “Bela / Duel”, bir müşterisiyle buluşmak üzere Kaliforniya banliyösünde arabasıyla yol alan bir adamın nefes nefese izlenen “yol filmi”ydi. Dennis Weaver tarafından canlandırılan bu sıradan karakter, sürücüsünü hiç göremeyeceğimiz bir dev kamyonun ölümcül kovalamacasından kaçmaya çalışıyordu. Steven Spielberg’i Cannes ana yarışması, yarışma dışı gösterilen filmleri için festivale geldiğinde ve jüri başkanlığı yaptığı yıllarda birkaç kez gördüm. 80’li yıllarda galalara eşi Amy İrving ile, 90’lı yıllarda kendisine 5 çocuk veren 2. eşi Kate Capshaw ile katılıyordu. Yönetmeni 50 yıllık parlak kariyerindeki Cannes duraklarında izlemek benim için keyifli bir süreç oldu.

2 KARDEŞ SPİELBERG’İN PROJESİ

Çocukluk anılarını perdeye taşıyan, Alfonso Cuaron (“Roma”- 2018), Kenneth Branagh (“Belfast– 2021), James Gray’den (“Armageddon Time– 2022) sonra Steven SpielbergThe Fabelmans”ile modaya uydu. Bu yapıt tartışmasız yönetmenin en kişisel ve duygusal filmlerinden. 1999’da Steven Spielberg çocukluğuyla ilgili bir film yapmayı tasarladığını söylemişti. “I’ll Be Home” adlı proje kızkardeşi Anne Spielberg tarafından yazıldı. 2 kardeş projeleri hakkında “En büyük korkumuz anne ve babamızın bundan hoşlanmayacakları ve bunun bir hakaret olduğunu düşünecekleriydi” dediler. 2005’te “Munich” filmini yaparken Steven Spielberg senaryo yazarı- oyuncu Tony Krusher’e hayat hikayesini anlatınca, Krusher kendisini cesaretlendirdi. İkili 2020’de Covid pandemisinin sebep olduğu karantina döneminde senaryoyu yazmaya başladı. Senaryo 2 ayda tamamlandı.

Steven Spielberg’in demirbaş görüntü yönetmeni Janusz Kaminski, filmin yönetmenin 7 – 18 yaş aralarını anlatacağını ilan etti. Ve Steven Spielberg’in 3 kız kardeşi Annie, Susie ve Nancy’nin projeyi desteklediklerini sözlerine ilave etti. Spielberg “. “Çocukken 8 mm’de çok film çektim. The Fabelmans’da Janusz Kaminski ile o filmlerin yeniden yaratılması için çok çaba sarfettik” dedi. Film, 4 kardeş Spielberg’in gerçek hayattaki ebeveynleri Arnold Spielberg ve Leah Adler’e adandı. Dünya prömiyerini Toronto Film Festivali’nde yapan film buradan Seyircinin Seçimi Ödülüyle ayrıldı. Toronto Film Festivali’nin Oscar Ödüllerine etkisi biliniyor. Bu festivalde evvelce Seyircinin Seçimi Ödülünü kazanan 10 film En İyi Film Oscar’ının sahibi oldu. Steve McQueen’in“12 Yıllık Esaret” (2013), Peter Farrelly’nin “Yeşil Rehber / Green Book” (2018), Clhoé Zhao’nun “Nomadland” (2020) örneklerinde görüldüğü gibi, otoriteler Spielberg’in “The Fabelmans”ının 12 Mart 2023’te açıklanacak Oscar Ödüllerinin önde gelen favorisi olduğunu ileri sürdüler.

Anne – Steven Spielberg kardeşlerin ortak projesi olan film, bir sanatçının çocuk yaşta başlayan sinema tutkusunu gözler önüne seriyor. Film yönetmenin New Jersey, Phoenix, Kuzey Kaliforniya’da geçen çocukluk ve gençlik yıllarının anılarını neredeyse masalsı bir bakışla perdeye taşıyor. 2. Dünya Savaşı sonrası 7 yaşından 18 yaşına kadar Arizona’da mütevazi bir Yahudi ailesinde büyüyen Sammy Fabelman (Gabriel La Belle), ailesini sarsan bir sırrı keşfeder. Kamerasının vizöründen Sammy filmlerin gücünün gerçeği görmesine nasıl yardımcı olabileceğini araştırır. Film sinemanın büyüsüyle aile içinde yaşanan gelgitlerin üstesinden gelmeye çalışan bir çocuğun yaşadıklarını konu ediniyor.

DUYGUSAL BÜYÜME HİKAYESİ

Anne Mitzi Fabelman (Michelle Williams) yetenekli bir piyanist, baba Burt (Paul Dano) bir bilgisayar mühendisi, ayrılığa sebep olacak Bennie (Seth Rogen) ise Sammy’nin amcasının en iyi arkadaşıdır. Genç Sammy ailesiyle gittiği sinema salonunun ekranında gördüğü tren kazası filminden etkilenir. 8 mm.lik kamerasıyla, imkanları nispetinde kaza sahnesinin benzerini yapmayı dener. Sammy arkadaşlarıyla daha büyük filmler çekebilmek için ihtiyacı olan yeni bir donanıma sahip olabilmenin yolunu araştırır. Bu arayışın bilincinde olan Bennie, kendisine pahallı bir kamerayı hediye olarak takdim eder. Gururlu Sammy hediyeyi geri çevirir, ancak ödemesini yapma şartıyla kamerayı alabileceğini söyler. Cebindeki az miktardaki parayı Benny hoşgörüyle kabul eder.

Sanatçı ruhlu annesi Mitzi ve Boris (Judd Hirsch) tarafından desteklenen Sammy ilk film deneyimlerini babasının kamerasıyla gerçekleştiriyordu. Cecil B. DeMille’in “Harikalar Sirki / The Greatest Show On Earth” (1952) filmini görüp büyülenir, etkisi altında kalır. Babasının mesleği icabı gençliğinde değişik şehirlerde yaşayan Sammy, film çekme yeteneğini geliştirdiği okul yıllarında, kıskançlıktan ve antisemitizmden kaynaklanan sıkıntılı dönemler yaşar. Kendisine ilgi gösteren güzel liseli kız Monica (Chloé East) ile flört eder, yıl sonu partisinde eşlik eder. Ancak fanatik dindar bu Hristiyan kızla Yahudi Sammy’nin birlikteliği uzun sürmez.

Spielberg, sinema sanatının gelişmesine öncülük eden Fransız mucitler Auguste ve Louis Limiere Kardeşler’in ünlü “Trenin La Ciotat Garına Gelişi”ne (1895) filminde saygı duruşunda bulunuyor. Filmin en keyifli sekanslarının birinde genç yönetmen Sammy Fabelman’ı stüdyoda, dönemin en ünlü sinema adamı, 4 Oscar Ödülü sahibi John Ford’u ziyaret ederken ve kendisinin verdiği nasihatları dinlerken görüyoruz. John Ford’u filmde bir başka ünlü yönetmen, David Lynch canlandırıyor.

KUSURLU BİR EVLİLİĞİN PORTRESİ

IMDb’nin 8.3 puan verdiği filmi Toronto festivalini izleyen eleştirmenler “Spielberg’in en sıcak, en komik filmlerinden biri” olarak karşıladı. Ancak bu duygusal büyüme hikayesinin bazı zaafları var. Film 150 dakikalık süresinde tansiyonu aynı seviyede tuttuğunu söylemek zor. Zaman zaman tekrarlara düşen film, bilhassa ilk yarısında bocalıyor. Ancak mizansen dehası Spielberg son bir saatte keyifli bir seyirlik sunuyor. Finalin de tatminkar olduğunu söylemek zor.

Steven Spielberg ile 29 filmde işbirliği yapan John WilliamsThe Fabelmans”ta (Mitzi Fabelman karakteri tarafından piyanoda seslendirilen melodilerden esinlenerek) piyano ağırlıklı besteler yaptı. Williams kazandığı 5 Oscar Ödülünden üçünü Spielberg’in filmlerinden elde etti: “E.T.”, “Schindler List”, “Jaws”. Filmde Steven Spielberg’in alter egosu Sammy Fabelman’ı, “The Pedator” filminde ve “Brand Cherry Flavor”, “iZombie” dizilerinde oynayan Gabriel LaBelle (19) canlandırıyor. Filmin yükünü omuzlarında taşıyan genç oyuncu, ergenlik sorunları ve ailesinin dağılma sürecini yaşayan Sammy rolünde çok başarılı.

Burt Fabelman’ı oynayan Paul Dano (38), ailevi bir yıkımı olgunlukla karşılayan, toleranslı aile reisi rolünde kariyerinin en olgun performansını çıkarıyor. Dano, kendi kariyerini sürdürmek ile karısına ve ailesine bakmak arasında kalan, sevgi dolu babanın çaresizliğini inandırıcı bir şekilde canlandırıyor. Karısı Mitzie’yi oynayan (4 Oscar adaylığı olan) Michelle Williams, platonik aşkının peşinde giden, yuva yıkan kadın gibi zor rolün hakkını veriyor. “Bir Zamanlar Hollywood’da” filminden tanıdığımız Julia Butters ailenin duyarlı kızı Reggy Fabelman’ı oynuyor. Kusurlu bir evliliğin portresini çizen bu nostaljik ve duygusal hatırat filmini, Spielberg’in hayranlarının mutlaka görmesi gerekiyor. “The Fabelmans” 27 Kasım’da vizyona giriyor.

AKRABALIK TAŞIYAN FİLMLER

Çocukluk anılarını filmlerinde anlatan yönetmenlerin en bilineni François Truffaut. Cannes’da kendisine En İyi Yönetmen Ödülünü getiren “400 Darbe / Les 400 Coups” (1959) Yeni Dalga Akımının en önemli başyapıtlarından biri sayılır. Babasının kim olduğunu bilmeden büyüyen Truffaut’yu ekranda (Antoine Doinel ismiyle) Jean-Pierre Léaud canlandırmıştı. Federico FelliniAmarcord”da (1973) 1930’ların Rimini’sindeki çocukluk anılarını perdeye taşırken, o tarihlerde yükselişte olan faşizmi filminde merkezine ve hedefine almıştı. “Amarcord” Yabancı Dilde En İyi Film Oscar Ödülünün sahibi olmuştu. Paolo Sorrentino Napolideki gençlik anılarını anlattığı “Tanrının Eli / E Stata La Mano Di Dio” 2021 yılının Venedik Film Festivalinden 4 ödülle ayrılmıştı.

Martin Scorsese’nin kahramanı “Hugo” Paris’in tren istasyonunda gizlice yaşayan bir çocuktu. Robert Zemeckis’in animasyon filmi “Kutup Ekspresi / Polar Express”in (2004) kahramanı Kuzey Kutbuna doğru yol alan bir çocuğun öyküsüne odaklanıyordu. Steven Spielberg ile bitirecek olursak, “Güneş İmparatorluğu / Empire Of The Sun” (1987) filmi, 2. Dünya Savaşı sırasında, ailesinden koparılıp Japonya’daki bir toplama kampına götürülen 13 yaşındaki bir çocuğun öyküsünü anlatmıştı. Çocuk yaşta 2. filminde oynayan Chistian Bale ilk kez bir başrolü üstlenecek, parıltılı kariyeri bir Oscar Ödülüyle taçlanacaktı.

Yönetmen : Steven Spielberg

Senaryo : Steven Spielberg, Tony Kushner

Görüntü Yönetmeni : Janusz Kaminski

Kurgu : Michael Kahn ACE

Müzik : John Williams

Oyuncular : Michelle Williams, Paul Dano, Seth Rogen, Gabriel LaBelle, Jeannie Berlin, Julia Butters, Robin Bartlett,Keeley Karsten, Judd Hirsch

ABD / Biyografi-Dram / 151 Dk.

İLEFabelmanlar
KAYNAKFabelmanlar
Önceki yazıYüzücüler
Sonraki yazıKemikler ve Her Şey

1 YORUM

  1. Kenneth Branagh ” Belfast”ta, John Boorman “Hope and Glory”de, Ingmar Bergman “Fanny ve Alexander”da, Tarkovski “Zerkalo-Mirror-Ayna”da, Fellini “Amarcord-I Remember-Hatırlıyorum” da, Terrence Malick “The Tree of Life”da, Spielberg “The Fabelmans”ta çocukluk ve gençlik yıllarını anlattı…Ben bu filmleri çok sevdim…Lise yıllarında Spielberg California’da diğer öğrenciler tarafından Yahudi olduğu için çok itilip kakılmış, hırpalanmış, şiddet, bully (zorbalık) görmüş…Fanatik Hıristiyan kız arkadaşı Spielberg’i Hıristiyanlığa davet etmiş ısrarla…Annesi de sevdiği adam için 1945-1966 arasındaki evliliğini yıkmaktan çekinmemiş…Sidney Sheinberg ve Lew Wasserman gibi Hollywood önderleri, yetenek avcıları Spielberg’deki yeteneği hemen fark ettiler…John Ford’u sadece 5 dakikalık ziyaretinde bile efsane Ford’dan pek çok şey öğrenmesini bildi…Çalışılması çok zor olan, kaprisli Hollywood efsanelerinden Joan Crawford’u bile kendi lehine çevirmesini bilmiştir…The Fabelmans’ta anlatıldığı gibi annesinin sevgilisi olduğunu babasından ve üç kızkardeşinden önce Spielberg keşfetmişti…The Fabelmans yılın en iyi filmi, en iyi yönetmeni, en iyi kadın oyuncusu dallarında Oscar ödülüne ulaşabilir…4 Oscar ödüllü John Ford’un sekreteri Spielberg’e “Aman kravatını çıkar odasına girmeden önce…Kravatsız daha iyi bir izlenim bırakırsın John Ford’un üzerinde” diyor…John Ford rolünde benim “Blue Velvet”, “Dune” ve “Elephant Man” filmlerini çok sevdiğim yönetmen David Lynch var…

    Steven Spielberg’in babaannesi gelini eve evcil hayvan olarak maymun alınca “bu evde kalamam maymun olduğu için bu ev kosher değil,” diyor ve otelde kalıyor…Maymun evin her yanına kakasını ve çişini yapmaktaktaydı…The Fabelmans

    Steven Spielberg’in anneannesinin erkek kardeşi sirklerde karnı tok, önceden doyurulmuş aslanların ağzına kafasını sokarak geçimini sağlarmış! The Fabelmans

    En iyi Steven Spielberg filmleri:1-Schindler’s List2-Munich3-The Fabelmans 4-A.I. Artificial Intelligence5-Empire of the Sun6-War Horse7-Kick the Can8-Close Encounters of the Third Kind9-The Color Purple10-Amistad11-Lincoln12-E.T. the Extra-Terrestrial13-Saving Private Ryan14-Raiders of the Lost Ark15-194116-The Post17-West Side Story18-Jaws 19-The Sugarland Express

CEVAPLA

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz