Bir Başkadır 2. Sezon
BİR BAŞKADIR SAHİDEN BİR BAŞKADIR!
Berkun Oya, altı yıl aradan sonra Bir Başkadır’ın yeni sezonu ile yeniden karşımızda. Dört bölümlük yeni sezon, bu kez daha cesur, daha doğrudan ve daha sert bir yerden konuşuyor. İnsan ilişkilerinin karanlık tarafını anlatırken toplumun içini boşalttığı kavramları, vicdanı, ataerkil düzeni ve giderek birbirini duyamaz hâle gelen insanları da masaya yatırıyor, üstelik en iyi bildiğimiz yerlerden…
Bir Başkadır’ı ilk kez Kasım 2020’de izlemiştik. Öykü Karayel‘in canlandırdığı Meryem’in, Defne Kayalar‘ın hayat verdiği psikiyatrist Peri’nin kapısını çalmasıyla başlayan hikâye, ilerleyen bölümlerde iki karakterin yakın çevresine de açılmıştı. Meryem’in ağabeyi Yasin’i Fatih Artman, yengesi Ruhiye’yi ise Funda Eryiğit canlandırıyordu. Meryem’le Peri’nin seansları bir yanda, Yasin’le Ruhiye’nin evinde yaşananlar diğer yanda… Aynı şehirde yaşayan ama birbirinden çok farklı hayatlar süren karakterler, Berkun Oya’nın anlatısında ortak bir hikâyenin parçalarına dönüşmüştü.
Berkun Oya, yeni sezonun da hem senaristi hem yönetmeni. 12 Kasım’da yayımlanan dört bölümün tamamı aynı anda Netflix’e eklendi. İlk sezondan tanıdığımız Öykü Karayel, Defne Kayalar, Fatih Artman, Funda Eryiğit, Onur Saylak ve Nur Sürer kadroda yer alıyor. Bu kez Berkun Oya’yı da oyuncu kadrosunda görüyoruz. Cihat Süvarioğlu, Gökhan Yıkılkan, Oğulcan Arman Uslu ve Eda Akalın da diziye katılan isimler arasında.
İlk sezonda olduğu gibi bu kez de farklı hayatlar, sınıfsal gerçeklikler ve birbirine değdiği hâlde birbirini anlamakta zorlanan insanlar var. Ancak anlatının tonu daha sert. Berkun Oya; kadının evlilik ve aile içindeki konumunu, ataerkil düzeni, yargı, emniyet ve kolluk ilişkilerini karakterlerin hikâyelerine yerleştiriyor. Bazen tek bir sahne, iki oyuncu ve birkaç cümleyle kurduğu anlatı, izleyicinin karşısına balyoz gibi iniyor.
Ülkenin geldiği hâl, üzerine giydiği toplumsal elbise, sesleri birbirine karışmış ama içimizde ayrı ayrı biriken dertler… Dudaklarımızın arasında gevelediğimiz, bir türlü anlatamadığımız, göğsümüze oturan ne varsa Berkun Oya bu kez ilk sezondan çok daha doğrudan bir dille anlatıyor. Susmanın da en az konuşmak kadar çok şey anlattığını bir kez daha gösteriyor.
Kadrajın içinde insan, insanın içinde toplum
Dizinin sinematografik dili, anlatının sertliğini taşıyan en önemli unsurlardan biri. Kamera karakterleri yalnızca takip etmiyor; yüzlerinde dolaşıyor, bakışlarında duruyor, bazen de hiçbir şey söylemeden bekliyor. Yakın planlar, beden hareketleri ve sahneye yerleşen sessizlik, diyalogların eksik bıraktığı duyguyu tamamlıyor.
Berkun Oya’nın yönetmenliğinde mekânlar da karakterlerin ruh hâlinden bağımsız değil. Evler, odalar ve karşılaşma alanları, karakterlerin sıkışmışlıklarını, sınıfsal konumlarını ve birbirleriyle aralarındaki mesafeyi görünür kılıyor. Işık ve renk kullanımı, zaman zaman karanlığa yaslanan atmosferiyle bu dünyanın ruhunu destekliyor.
Farklı hikâyeler arasında kurulan geçişler ise karakterleri birbirinden bağımsız dünyalar olarak değil, aynı toplumsal gerçekliğin farklı yüzleri olarak karşımıza çıkarıyor. Kamera, yalnızca hikâyeyi anlatan bir araç olmaktan çıkıp karakterlerin ve dolayısıyla toplumun aynasına dönüşüyor.
Meryem’in söyledikleri hepimizin meselesi
Dizinin yıldızı Öykü Karayel. 63. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde Yeşim Ustaoğlu‘nun yönettiği “Artakalan” filmindeki performansıyla En İyi Kadın Oyuncu Ödülü’nü kazanan oyuncunun “Bir Başkadır“daki performansı da tek kelimeyle enfes.
Karayel, Meryem’i yalnızca replikleriyle değil, yüzüne, gözlerine, parmaklarına, mimiklerine ve bedeninin bütününe yayılan bir oyunculukla kuruyor. Bazen bir bakışı, bazen cümlesinin ortasında duraksaması, Meryem’in içinde birikenleri anlatmaya yetiyor.
İkinci bölümde Meryem ile Peri’nin seans sahnesinde, Meryem sağ olsun, pek çok şeyi öyle güzel özetliyor ki… Peri’ye anlatırken söylediği “Fare de aç, aslan da” sözü, içinde bulunduğumuz sonsuz boşluklu çıkmazı tarif ediyor sanki. Bir de “Herkes bağırınca kimse birbirini duymuyor” diyor sevgili Meryem. Ne de güzel diyor.
Bu yalnızca insan ilişkilerinin meselesi değil. Küresel bir sorun. Bağıran, çağıran çok ama duyan, gören yok. Üstelik bu durum yalnızca Türkiye’ye özgü de değil. Dünyanın başka yerlerinde de birbirine benzeyen bir sağırlaşma, öfke ve kopuş görüyoruz.
“Abim illa o sigarayı içecek.
O kadın o saçı illa yolacak.
Başımızdakiler de illa bağıracak.”
Meryem’in gündelik hayatın içinden kurduğu bu cümleler, dizinin toplumsal eleştirisini birkaç kelimeyle özetliyor. Herkes kendi alışkanlığında, öfkesinde ve doğrularında ısrar ediyor. Bir başkasını duymak, anlamak giderek zorlaşıyor.
Vicdanın sesi hâlâ duyuluyor mu?
Her yerde kriz var. Üstelik yalnızca insanın çıkardığı krizler değil bunlar. İnsan etkisiyle büyüyen, parça tesirli bir hazır bomba gibi dünya; patlamaya hazır.
Başkomiserin karanlıkta ağlayarak anlattıkları, dünyanın giderek ortak sorunu hâline gelen ama çoğu zaman görmezden gelinen bir meseleye ışık tutuyor : Vicdan.
Kimisinin uykusunu kaçıran, kimisini daha fazla öfkelendiren, kimisini ise giderek yozlaşan bir karanlığın içine çeken vicdan meselesi, bu sahnede son derece çarpıcı bir anlatımla karşımıza çıkıyor. Başkomiserin mesleğinin ve üniformasının arkasındaki insanı açığa çıkaran bu anlatımı, karakterin en savunmasız hâliyle yüzleşmemizi sağlıyor.
Berkun Oya sahnenin duygusunu büyütmek için fazladan dramatik müdahalelere başvurmuyor. Kamera ağlayan insanın karşısında acele etmiyor. Sahnenin gücü, karakterin anlattıkları kadar anlatırken yaşadığı iç çatışmada yatıyor.
Peri de acı çekiyor
Peri, kameranın karşısında adeta dimdik duruyor. “Ben buradayım” diyor ama tıpkı her şeyi bilen, gören ve duyan; buna rağmen korkusu yüzünden susan insanlar gibi o da susuyor. Herkesin bildiğini kendinden sakladığı, sokağa çıkarken, okulda, evde ve işte taktığı maskeyi düşürmekten korktuğu bir dünyada Peri de aynı korkuyla yüzleşiyor.
Dört bölüm boyunca Meryem acı çekerken Peri de çekiyor. Aralarındaki mesafe, sınıfsal farklılıklar ve hayata bakışlarındaki ayrılıklar bir yana, ikisinin de kendi gerçekliğiyle baş etme biçimlerinde ortak bir kırılganlık var. Acı ne zaman tek taraflı oldu ki?
Defne Kayalar, Peri’nin iç dünyasını büyük jestlere başvurmadan, kontrollü ve ölçülü bir oyunculukla taşıyor. Karakterin suskunluğu, Meryem’in kelimelerle ifade ettiği acının başka bir yüzünü gösteriyor.
Bir kez daha, ama bu kez daha yüksek sesle
Bir Başkadır’ın yeni bölümlerinde senaryo katman katman açılıyor; ancak bu kez sakladıklarını ortaya çıkarmak için daha az bekliyor. İlk sezondaki gibi ince ince örülen bir anlatı var ama sesini daha erken ve daha cesur yükseltiyor. Bangır bangır konuşuyor, izleyicinin gözünün içine dümdüz bakıyor. Açtığı yolların her biri mutlaka bir gerçekliğe çıkıyor.
Berkun Oya, birbirinden farklı hayatları yan yana getirirken kolay cevaplar vermiyor; kimseyi bütünüyle aklamıyor ya da mahkûm etmiyor. Karakterlerini çelişkileri, korkuları ve zaaflarıyla baş başa bırakıyor. İzleyiciye de kendi konumunu sorgulamaktan başka pek alan bırakmıyor.
Altı yıl sonra yeniden karşılaştığımız Bir Başkadır, adının hakkını bir kez daha veriyor. Çünkü bazı hikâyeler zaman geçse de eskimiyor. Yalnızca başka biçimlerde karşımıza çıkıyor. İnsan değişiyor, dünya değişiyor, krizler biçim değiştiriyor ama birbirimizi duyamama hâlimiz baki kalıyor.
Bir Başkadır, sahiden bir başka!
Yönetmen / Senaryo : Berkun Oya
Görüntü Yönetmeni : Yağız Yavru
Kurgu : Ali Ağa
Müzik : Cem Yılmazer
Oyuncular : Öykü Karayel, Defne Kayalar, Fatih Artman, Funda Eryiğit, Onur Saylak, Nur Sürer, Cihat Süvarioğlu, Gökhan Yıkılkan, Oğulcan Arman Uslu, Eda Akalın
Türkiye / Dram / 8 Bölüm 45 Dk.
