Filistin 36
Filistin’in Oscar Adayı Filmi
Ülkemizde de çokça tanınan kadın yönetmen Annemarie Jacir’in yine Oscar adayı filmi olan “Filistin 36”, bir takvim yılının çok ötesinde büyük bir trajedinin önemli bir kırılma dönemine mercek uzatıyor. Bir yandan Balfour Deklarasyonunun gereği olarak Yahudi yerleşimlere hız verilirken, diğer yandan süregelen Arap direnişini kırma adına bin bir zulüm de eksik kılınmıyor. Tıpkı günümüzün Gazze Soykırımında olduğu gibi.
Bir Yılın Anatomisi
Bu hafta Christopher Nolan imzalı “Odyssey” fırtınasının ortasında yine tarihsel ama bu kez yakın ve yakıcı tarihi ilgilendiren ilgi çekici bir film olan “Filistin 36” sessiz sedasız vizyona giriyor. Evet, sessiz. Örneğin İzmir’de bildiğim kadarıyla sadece tek bir salonda gösterilmekte. Aslında insani duyarlılığın tam zamanıyken bu türden hakikati mesele edinen filmlerin izleyici ile buluşmasına daha çok imkan verilmeli.
Filistin Satılamaz
Yapımın kamera arkasına geçen Annemarie Jacir, tıpkı bu filmi gibi daha önce de Oscar’a aday olan 2017 tarihli Wajib yapımıyla da tanınan bir yönetmen. Özellikle Filistin coğrafyasındaki meseleleri tarihsel bağlam ve bellek ile ilişkilendirerek anlatımıyla tanınmakta. Bu filmde özellikle Gazze’deki soykırım ile belirginleşen Arap toplumuna yönelik saldırganlığın temelini emperyalist heveslerde ve onun tarihi evrelerini kurcalayarak anlatmaya çalışmakta. Film ismindeki “36” ipucundan da yakalayabildiğimiz üzere 1936 yılında kolonizasyon yürütücüsü İngilizlerin Filistin topraklarını cehenneme çevirmelerinin “bir yılı”na odaklanıyor. Ancak tarihsel kırılmayı birazda mikro düzeye indirgeyerek bir köy olan El Basma’dan başlatarak Filistinli gazeteci ve aktivist Amir için şoförlük yapan Yusuf’a uzanan, oradan da Nazi zulmünden kaçan Yahudilere yeni yurt bulma mazeretiyle Arap köylülerin topraklarına el koymaya yönelen zorba bir siyaseti deşifreye yelteniyor.
İngiliz askerlerinin Arap yerleşimcilere dönük zorbalıkları adeta haberlerde izlediklerimiz kadar gerçek ve acı verir şekilde sunulmakta. Ancak bu baskılar Filistin direnişinin artmasına yol açarken, öte yandan Siyonist ve İngiliz katı uygulayıcıları ile Kudüs çevresinde tarafsız bir bölge oluşturmayı öngören Peel Raporu arasındaki kısmi çelişkilerin gün yüzüne çıkmasına yol açıyor. Bu bakımdan Batı’daki kimi sinema eleştirmenlerinin filme ilişkin önyargılı bakışının bulunduğuna dair yazılanlara katılmam mümkün değil. Aksine kör şiddetin nedenleri, coğrafyanın emperyal heveskarlarıyla hakikate sadık kalınarak ve insani özgün haller atlanmadan sunuluyor. Örneğin, önemli bir rolü bulunan Jeremy Irons’un canlandırdığı Sir Arthur Wauchope BBC’den esinle Filistin Yayın Hizmetinin açılışında mutedil mesajlar verse de en nihayetinde koloni düşüncesinin hizmetinden ayrılmıyor.
TRT Ortak Yapımı
Filistin 36’nın bence önemli başarısı bu denli önemli bir politik meseleyi insani duyarlılıklardan uzaklaşmadan ve karakterlerin kimi çelişkilerini derinleştirerek sunmayı becermesinde. Yine tarihi bir dönemi anlatması bağlamında o döneme ait kimi kartpostalların teknik olarak hareketlendirilmesi de filmin gerçekliğine katkı sunmuş. Tüm bunlar Filistin satılık değildir haykırışını daha da anlamlı kılmakta. Yapımda Jeremy Irons gibi tanınan bir yıldızın varlığı da filme büyük katkı sağlamakta. Onun dışında Derviş Zaim’in 2020 yapımı Flaşbellek filminde de rol alan Arap yıldız oyuncu Saleh Bakri, Yafa Bakri, Dhafer L’Abidine, Hiam Abbass gibi oyuncular da rollerinin hakkını vermişler.
Bu hafta çok az salonda izleme fırsatını bulacağımız, öncesinde Toronto ve Boğaziçi Film Festivallerinde de ön gösterimleri yapılan, TRT’nin de ortak yapımcılarından olduğu “Filistin 36”, günümüzün en önemli trajedilerinden olan Filistin meselesine tarihsel perspektiften ve doğru bir yerden bakması itibariyle kaçırılmaması gereken yapımlardan… Mutlaka vakit ayırın…
Yönetmen : Annemarie Jacir
Senaryo : Selma Dabbagh, Annemarie Jacir
Görüntü Yönetmeni : Sarah Blum, Tim Fleming, Hélène Louvart
Kurgu : Tania Reddin
Müzik : Ben Frost
Oyuncular : Hiam Abbass, Kamel El Bassa, Jalal Altawil, Jeremy İrons, Liam Cunningham, Robert Aramayo, Saleh Bakri, Billy Howle, Dhafer L’Abidine, Yasmine Al Massri
Fransa-Katar-Filistin-Suudi Arabistan-İngiltere-Ürdün / Tarihi-Savaş-Dram / 118 Dk.
