Bir Banka Nasıl Soyulur / How to Rob a Bank
ZENGİN OLMAK İÇİN DEĞİL İNTİKAM İÇİN YAPILAN SOYGUN!
Yönetmen David Leitch imzalı bir banka nasıl soyulur “How to Rob a Bank” filmi, dijital platformlarda yayınlanır da giderim türünden bir suç aksiyon filmi. Görünmez bir üst akılın düşündüğü üzere, Amerikan rüyasına tokat atmak isterken yine ”biz her haltı yeriz sonra da filmini çekeriz özeleştirimizi yaparız” demişler belli ki…
Film gösteriminin ertelenmiş olması makus talihinden olsa gerek büyük bir gişe başarısı uzaklarda görünüyor. Yine de ciddi boomer eleştirisi getirilmesine sevinen gözü açık, parmakucu toplumunun ahalisi daimi online, homo globalis Z kuşağının ilgisini çekebilecek eğlencelik yanı da yok değil.. Bu kuşağın içerik her şeydir, hatta kraldır dediğini bilirsiniz. Hani hayatın bizi maddi olarak zorladığı noktada ayakta kalmak için şaka olsun diye “en iyisi banka soymak lazım” denir ya… Bizimkilerin derdi başka… Kutsal kitaptaki 10 emiri uygulayacağız, banka soymakla ilgili olanları derken, hırsızlığın açıkça yasaklandığı dini yasalara tersten bakış açısıyla bankaları ideolojik olarak hırsız sistemin sömürü araçları olarak gördüklerini anlıyoruz.
Sarı saçlarıyla ve film boyunca tendonlarını kopardığı için talihsizlik yaşayan Ryan (Nicholas Hoult) karısı ve çetenin şoförü binbir peruklu Emi (Anna Sawai), Vince (Pete Davidson), sosyal medyadan sorumlu göçmen Hugo (Rhenzy Feliz), Skyler (Tati Gabriella) ve çetenin diger üyelerinden hiçbiri bankaları birbiri ardına zengin olmak için soymuyor.. Hayatlarında içine düştükleri maddi zorluklar nedeniyle maruz kaldıkları yaşam krizlerinde bankacılık sisteminin yıkıcı sömürüsüne direnmek için bu işlere kalkışmışlardır. Al Pacinolu, Robert De Niro‘lu zekice planlanmış, ihtişamlı soygun sahneleri beklemeyin. Aksiyon en çok sosyal medya ekranı haline gelen beyaz perde de soygunların canlı olarak yayınlanmasında daha dogrusu içerik oluşturulmasında görülüyor. Önemli olan çok sayıda takipçiye ulaşmaktır. Çünkü; izleyiciler, dolayısıyla bizden bir adım önde olan takipçiler bu sömürü düzeninin farkında olarak potansiyel bir direniş hareketine dönüşecektir. Krediler, borçlanmalar gibi ekonomik unsurların dünyanın en uygar ülkesinde bile can yaktığını, bazen Robin Hood’lar olsa da şu sistemin belini kırsa dediğimiz oluyor. Ve bu yüzden yüzleri gözleri boyalı, çalarken eğlenen eğlendiren bu çeteyi kahraman gibi görüyoruz. Çalıyorlar ama sebepleri ve öfkeleri var.
Çete lideri Ryan ve karısı Emi her ne kadar filmde aşklarının derinliğini, karakterde göremesek de küçük oğullarını maddi sıkıntılar nedeniyle zalim bankacılar yüzünden kaybetmişlerdir. Vince ise bence bir komedi oyuncusu olmasına rağmen filmin en dramatik sahnesinde polis tarafından vurularak hayatını kaybederken, çok sevdiği kızının ninnisini telefonda son kez dinlemektedir. Pete Davidson‘u antipatik bulanlar olmuş. Sebebinin Ariana Grande, Kim Kardasian gibi ünlülerle yaşadığı reklam beraberlikleri ve özel hayatında insanlara tepeden bakan tavrı olduğunu düşünüyorum. Bence Vince filmin dramatik yönünü çok kısa süreli de olsa başarıyla taşıyor. Vince “in Afganistan“ da ülkesi için savaşmış, zehirli gazlar nedeniyle ölümcül hastalığa yakalanmış bir gazi olarak ülkesi tarafından korunmayışı üstelik polisi tarafından vurulması, uğruna savaştığın ülkenin senin için savaşmaması çarpıcıdır. Hugo ise sistemin vazgeçilmez unsuru göçmenlerin sıkıntılarını yaşarken yaşlı büyükannesini korumanın derdindedir. Hepsi de adalet sağlanmazsa biz sağlarız diyerek içeriklerle proaktif ortam yaratmaya çalışırlar.
Kahramanların banka soymak için çok daha geçerli sebepleri var. Üstelik soyguncuların seyirciyi kendi taraflarına çekebilmek için de güçlü argümanlara dayamışlar sırtlarını. Kahrolsun kapitalizm…Ancak yine de vasat bir kapitalizm eleştirisi olacağı için filme uç noktalar atfetmeyin derim. Ekonomik finans sistemlerinin sıradan insanları korumadığı fikrine yaslanan senaryoda bankaların soyulması kaçınılmazdır. Üstelik sosyal medyada tüm detayların yayınlanıyor olması suçun seyirlik işlev kazanmasına neden olur. Sosyal medya dilinin beyazperdeye tüm unsurları hatta soygunda kullanılan eşyaların linklerine kadar verilmesi görsel çeşitlilik sağlamış. En çok bu bakımdan 18 / 34 yaş grubunun ilgisini çekeceğini düşünebiliriz. Sosyal medya dilini iyi tanıyan kuşak hedef kitle olacağı için soygunların yayınlandığı videolar online olarak aktarılan şakaların içerdiği dijital mizah filmin görselinde dikkat çekici. Burada özellikle mizahın nasıl sürekli ilham veren bir muhalefet aracı olduğunu görüyoruz. Çete reisinin rahip kıyafetiyle dansı karamizahın dozunu gösteriyor. Videoların içinde gibi aksiyonu izlediğimizde genç izleyici için sorun olmayacak çok hızlı kesmeler bana yorucu geldi…
Bir not da afişle ilgili olsun. Yönetmenin adının bile seçilmediği afişlerden hareketle tercih yapacaksanız hiç dikkatinizi çekeceğini düşünmüyorum. Çünki formalite icabı yapılmış gibi bir afişle izleyicisini haberdar etmek istemiş olmalı..
ABD Pennsylvania, sokaklarında geçen yılın üç ayında çekilen filmin mekanları olarak tam da Amerikan bankalarının kaleleri klasik ve modern binaların iç içe olduğu yerler seçilmiş. Görsel dokunun klasik Amerikan şehrinin içeriğini verdiği Westinghause köprüsü, Roberte Clemente köprüsü, tarihi SSB Bank Perry Highway şubesi gibi mekanlar keyif verici. Ve tabii ünlü Carnegie Hall dikkatinizi çekecek…
Nereye takıldım biliyor musunuz? Hatta araştırdım Amerikan bankalarında farklı mı diye… Fark yokmuş. Kısa zamanda bu kadar çok banka şubesi milletin gözü önünde boşaltılıyor ya bu kadar nakit nasıl bankalarda tutuluyor meselesi senarist Bianculli‘nin gözünden kaçmış olmalı. Çünkü hiçbir banka bu soyulan miktarlarda cash nakiti şubesinde bulundurmuyor. Para çekecekseniz mutlaka rezervasyon yaptırmanız gerekir. Ama bizimkilerin böyle bir derdi yok. 3 ayda 15 banka tereyağından kıl çekilir gibi dünyanın gözü önünde soyulurken memleketin polisi nerede demeyin. John C Reilly‘in canlandırdığı FBI ajanı John West işinde hırslı, yeniliğe açık biraz da sevimli bir karakterdir. Bütün olan bitenin seyirciye alt metinlerle açıklamasını yapan, Amerikan yargısının da sudan sebeplerle suçlu bulduğu yazılım mühendisi Reagan Gardner (Zoe Kravitz) sipah isimli bir yüz tanıma –medya izleme programı sayesinde birlikte iz sürerler. Gardener’in sürekli zayif bedenine rağmen açlık çekiyor olması, filmin genelindeki bizi açlıktan ölmeye mahkum ettiler, pastayı yiyip uykuya daldılar söylemine metaforik bir karşılık gibi… Ayrıca polisin ABD de çocukları bile koruyamadığının altının çizilmesi polisin eli silahlı bir saldırgan karşısında sadece işimi yapıyorum demesi ilginç.
Avukatlık ve hukuk sisteminin de eleştirildiği, konuşmama hakkının kullanılmasının getireceği sonuçlar vs soyguncularımızın sistem karşısındaki duruşlarını anlatan keyifli videolar olmuş. Bankaların şevkat krizleri altında bizi ödenemez borç yükü altına soktuklarını, şimdi olmasa bile bir gün yapabileceklerini hatırlatmak bu bir avuç kaderin sillesini yemiş gencin direnişi olmuş. Dikkatli sinemaseverlerin gözünden kaçmayacak john West’in kırılma noktası filminden sonra polis olmaya karar verdiği diyalog West’in soygunlara bakışındaki duruşuna anlam vermemizi sağlıyor. Hatırlayacaksınız Point Break‘da polis ve suçlu arasındaki sınır polisin suçluların arasına karışmasıyla farklılaşmıştı. 1991 Tarihli filmden etkilenen Reagan ise kanunlara karşı gelmek istemişti… Hey gidi sinema… Şimdi ”ben katil değilim ama bankalar birini öldürdüklerinde prim alıyorlar” sözleri kulağınızda yer ederken, gidin de en yakın banka şubesinde içiniz rahat, ikram edilen kahveyi için bakalım. Ya da başınızı rahat yastığa koyup uyuyun. Bence film eleştirdiğimiz tüm noktaları dışında tam da zamanın parodisi olmuş.
Unutmayalım ki insanlar ancak duyulmadıklarını hissettiklerinde bağırırlar. Zamanımızda da bağıracağınız zaman sansürün olmadığı sosyal medya en etkili araç görünüyor.
Orta koltuk sayfaları arasında yer verdiğimiz john pattan Ford‘un Nasıl Katil Olunur‘una bir daha göz gezdirmek isterseniz o film için kara komik demiştik. Anlaşılan How to.. diye başlayan filmlerin vaad ettikleri pek farklı olmuyor.
Yönetmen : David Leitch
Senaryo : Mark Bianculli
Görüntü Yönetmeni : Jonathan Sela
Kurgu : Elísabet Ronaldsdóttir
Müzik : Dominic Lewis
Oyuncular : Nicholas Hoult, Zoë Kravitz, Anna Sawai, Rhenzy Feliz, Christian Slater, Pete Davidson, John C. Reilly
ABD / Suç-Aksiyon-Gerilim / 120 Dk.
