Buruk Noel / Amarga Navidad
Pedro Almodóvar’ın en kişisel filmi
“Buruk Noel” her zaman kendini yenileyen bir yönetmenin kimi başyapıtlarının düzeyinde olmasa da, son derece dürüst ve samimi, izlenmesi çok keyifli çok etkileyici bir film.
Cannes gediklisi Pedro Almodóvar‘ın son filmi “Amarga Naidad / Buruk Noel” yarışmada eleştirmenlerce pek de tutulmadı. Kanımca 2019’da büyük beğeni toplayan “Acı ve Zafer”den yedi yıl sonra Almodóvar, yaratım süreciyle gerçeklik, ilhamla hayatın kendisi arasındaki bağları yeniden ele aldığı bu filminde kendini bir miktar tekrarlasa da, yaratıcı özgürlük, öykünün mülkiyeti, sanatın hayatı ve hayatın sanatı taklit etmesi üzerine dantel zarafeti ve titizliğiyle işlenmiş bir eser yaratıyor.
Almodóvar‘ın kendine karşı hiç olmadığı kadar acımasız davrandığı bu otobiyografik keder, kayıp ve sanatsal ihanet öyküsü neredeyse kendisinin icat ettiği türden çift katmanlı bir film, bir yaşam-sanat diyalektiği.
“Buruk Noel”de birbirinin yansıması gibi duran, iç içe geçmiş iki hikâye anlatılıyor : Geçmişinde iki kült film yönetmiş olan bağımsız yönetmen Elsa (Bárbara Lennie), başarısız sanat filmi yapımcısından başarılı bir reklam yönetmenine dönüşerek maddi sorunlarını aşmıştır. Annesinin ölümünün ardından 2004’de psikosomatik migren ve panik ataklarla boğuşan Elsa son derece çekici ve hassas genç sevgilisi Bonifacio’dan (Patrick Criado) sarsılmaz destek almaktadır. İtfaiyeci Bonifacio ayrıca yarı zamanlı erkek striptizci olarak çalışmaktadır.
Elsa’nın kadın arkadaşları da kendisi gibi sorunludur : Kötü bir evlilikten yavaş yavaş kurtulmaya çalışan Patricia (Victoria Luengo) bunu bir türlü başaramamaktadır. Natalia (Milena Smit) ise küçük oğlunun kaybıyla ağır depresyona girmiştir Kısacık bir sekansta karşımıza çıkan Elsa’nın parti ve eğlence düşkünü, biraz keş arkadaşı Gabriela’yı da unutmayalım. Onu Almodóvar’ın ikonik oyuncusu Rossy de Palma canlandırıyor.
Yeniden yönetmenliğe dönmeye karar veren Elsa otobiyografik bir senaryo üzerinde çalışır. Senaryosunda izinsiz olarak sorunlarını kurguladığı Patricia ile arası bozulunca Lanzarote’de tatil villasını paylaşmak için Natalia’yı yanına çağırır. Onun giderek kötülşen durumuyla ilgilenirken Madrid’de kalan Bonifacio ile ilişkisi krize girer… Ancak tüm bunlar, filmde yaşanmaktaymış gibi görünseler de, kendi otobiyografik senaryosu “Buruk Noel” üzerinde günümüzd çalışmakta olan orta yaşlı film yönetmeni Raúl (Leonardo Sbaraglia) tarafından hayal edilmektedir. Elsa tabii ki bu son projesinde tıkanmış olan Raúl’un alter egosudur; Bonifacio da, bariz şekilde Raúl’un son derece destekleyici ve çekici erkek arkadaşı Santi’nin (Quim Gutiérrez) yansımasıdır.
Giderek öykünün gelişimin, bu zor bir dönemde Raúl’u terk ederek, oğlu ağır hasta olan kadın arkadaşı Elena’nın yanında olmak için üç aylık izne ayrılan dostu ve asistanı Mónica (Aitana Sánchez-Gijón) ile olan karmaşık ilişkisi yönlendirmektedir. Raúl’un izinsiz olarak Mónica ve Santi’nin yaşamlarından hikâye parçalarını kurgusal hâle getirerek senaryosuna katması Mónica’da müthiş bir öfke patlamasıyla sonuçlanır.
Yıllardır sadece kendiyle ilgilenmiş, yazdığı dünyalara dalmış olan Raúl’un gerçek yaşamda başına önemli hiçbir şey gelmemiştir. Mónica’nın bunu nihayet dile getirdiği öfkeli tartışma, Raúl’e gerçek dünyadan dramatik bir duygu katar ve film onun yeni, taze bir yaratıcı aşamaya girişme çabasıyla sona erer.
Yapımlarında her zaman gerçek – gerçek dışı ikiliğini ustalıkla inandırıcı kılmış olan Almodóvar bu kez anlatısını Film Noir’a selam çakan karışık, karmaşık gerçeküstü bir melodrama dönüştürüyor. Bu Film Noir / Kara Film ifadesini özellikle kullandım çünkü yazar yönetmen aynen 1940’lı yılların bu tür filmlerindeki taktiği uygulayarak öteki benlik / alter ego konusunda ipuçlarıyla filmde neler olduğunu anlamaya çalışan izleyiciyi çoğu zaman çıkmaz yollara sokup çıkarıyor. Karşımıza Raúl’un öteki benliği olarak çıkan Elsa, giderek onun arkadaşı ve müttefiki Mónica’nın alter egosuna evriliyor. Bu paralellikte, Mónica’yı hafife almış olan Raúl, onun duygularını ve kimliğini, senaryosunun ve hatta şu anki hayatının temel ilham kaynağı olarak görmeye başlıyor.
Saygın Arjantinli oyuncu Leonardo Sbaraglia’nın büyük başarıyla canlandırdığı Raúl de, kendine özgü duruşu ve gösterişli gümüş rengi saçlarıyla Almodóvar‘ın ta kendisidir. Ancak ince bedeni, kırlaşmış saçları ve sakallarıyla 1970 doğumlu Sbaraglia, Almodóvar’ın 2002’den beri partneri olan, 1964 doğumlu Fernando Iglesias Más’ın bugünkü hâline de müthiş benzemektedir. Sanki, Iglesias’ı simgeleyen, her dem sevgilisine tam destek vermiş Bonifacio / Santi’yi filmde göreceli olarak geri plana ittiğini düşünen Almodóvar, nerdeyse çeyrek asırlık hayat arkadaşına “biz de birbirimizin alter egosuyuz” mesajını vermektedir.
Tabii ki “Buruk Noel”de de, Almodóvar’ın alışılagelmiş görsel işitsel özelliklerinin ve zevklerinin çoğu mevcuttur. Yıllardır filmlerinin müziğini emanet ettiği Alberto Iglesias‘ın son derece hareketli besteleri müthiş etkileyicidir. Filme de adını veren orijinal “Amarga Navidad” şarkısı efsanevi Meksikalı şarkıcı Chavela Vargas‘ın kendi sesinden duyulur. Filmin beklenmedik bir anında, geçmiş, gelecek, gerçek, gerçeküstü, her şey duruverir ve İspanyol şarkıcı Amaia, Chavela ile özdeşleşmiş bir başka klasiğin “Las Simples Cosas / Basit Şeyler”in tamamını seslendirir. Almodóvar böylesine büyüleyici anları var edebilen nadir sanatçılardan biridir. Muhteşem prodüksiyon ve kostüm tasarımları da onun bir diğer imzasıdır. Sıcak pembenin benzersiz biçimde ateşli olduğu, kanarya sarısının sanki şarkı söylediği Lanzarote’nin siyah bazalt kumsalları filme en unutulmaz görüntülerini kazandır.
Bu son derece dokunaklı ve ciddi filmi yapan bir zamanlar İspanyol Sinemasının yaramaz çocuğu, hâlâ o hınzır mizah ve güldürü duygusunu yitirmediğini Patrick Criado’nun benzersiz striptiz sekansıyla kanıtlar.
Sonuç olarak “Buruk Noel” her zaman kendini yenileyen bir yönetmenin kimi başyapıtlarının düzeyinde olmasa da, son derece dürüst ve samimi, izlenmesi çok keyifli çok etkileyici bir film. Vizyona girdiğinde mutlaka izleyin derim.
Yönetmen / Senaryo : Pedro Almodóvar
Görüntü Yönetmeni : Pau Esteve
Müzik : Alberto Iglesias
Oyuncular : Bárbara Lennie, Leonardo Sbaraglia, Aitana Sánchez-Gijón, Victoria Luengo, Patrick Criado, Milena Smit, Quim Gutiérrez, Rossy de Palma, Gloria Muñoz, Carmen Machi, Antonio Romero, Tusti de las Heras
İspanya / Dramatik Komedi / 112 Dk.
