Afro Amerikan halkının sinema sanatındaki sözcüsü konumundaki Spike Lee, zenci haklarının 7. sanattaki yılmaz, yorulmaz savunucusu olduğunu 2018 tarihli “Karanlıkla Karşı Karşıya/ Blackklansman” ile kanıtlamıştı. Cannes Film Festivalinden Jüri Ödülü ile dönen film, Spike Lee’ye yıllardır beklediği (ve hak ettiği) Oscar Ödülünü, En İyi Uyarlama Senaryo dalında getirmişti.


Spike Lee bu yıl pandemi yüzünden yapılamayan Cannes Film Festivalinin Jüri Başkanlığına davet edilmişti. Merakla beklenen filmi “Da 5 Bloods”un dünya prömiyeri geçen ay bu festivalde yapılacaktı. Spike Lee’nin Jüri Başkanlığı 2021’e sarktığı  festival yönetimince açıklandı. Filmini NETFLİX 12 Haziran’da gösterime soktu.


Sonda söyleyeceğimi başta söyleyeyim . Hayranı olduğum bu yönetmenin ,başyapıt olarak karşıladığım “Blackklansman”ından sonraki filminde beklenti çıtamı çok yükseklere çıkarmamın bedelini düş kırıklığına uğramakla ödedim.


DA 5 BLOODS” Amerikan yakın tarihinin kara sayfalarından biri olan Vietnam    Bozgunu konusuna değişik bir bakış açısıyla yaklaşan, müthiş arşiv görüntüleriyle beslenen, ABD yöneticilerinin siyahi halkına karşı haksız tutumunu Vietnam Savaşı imtihanında inatla sürdürdüğünü gözlere seren önemli bir film.


Afro-Amerikan halkının sinemadaki sözcülüğüne soyunan Spike Lee dönem atmosferi yaratmadaki becerisini, günümüzün yüz karası ırkçılığının hala sürdüğünü göstermedeki israrını “Da 5 Bloods”da tekrar dile  getiriyor . Amerikan ordusunun zenci askerlerin ülkelerine duydukları güveni sarsmak için yapılan radyo propaganda yayınlarında Vietnamlı kadın spiker ,israrla zencilerin ABD’nin nüfusunun yüzde 10’unu teşkil etmesine rağmen Vietnam’a yollanan askerlerin yüzde 30’unun siyahilerden oluştuğunu vurguluyor.
1989 tarihli ,kült filme dönüşmüş “Doğruyu Seç / Do The Rigth Thing” başyapıtıyla başlayan, ırkçılığa karşı “kızgın kişiliği” ile öne çıkan Spike Lee, “Malcolm X” de (1992) dünyanın en etkili Afro-Amerikan hatiplerinden, insan hakları savunucusu ,1965’de suikast sonucu öldürülen Müslüman siyasetçi Malcom X’in biyografik  öyküsünü anlatmıştı.

ortakoltuk.com


                                          Siyahi Liderlere Saygı Duruşu


Blackklansman” 70’li yıllarda Colorado Springs’de Klu Klux Klan örgütüne sızmayı başaran, biri zenci, diğeri Yahudi iki polisin 5 ay süren macerasını anlatan bir filmdi. Bu ırkçılık ve antisemitizm karşıtı politik filmde Spike Lee 2017’deki Charlottesville katliamının arşiv görüntülerini kullanmıştı.


Da 5 Bloods”, Malcom X ‘in yanında zenci haklarının ünlü savunucusu, Nobel Barış Ödülü sahibi, 1968’de yine suikast sonucu öldürülen Martin Luther King’e, tüm zamanların en büyük boksörü , siyahi Müslüman aktivist Muhammed Ali’ye, arşiv görüntüleri eşliğinde saygı duruşunda bulunuyor.


My Lai katliamından, Napalm Bombasının yarattığı dehşetten kaçan Vietnamlı çocuklardan, işkence görüntülerinden, komünist lider Ho Chi Minh’ten, ABD Başkanı Lyndon B.Jonhson ve tarihin istifa eden tek ABD Başkanı Richard Nixon’dan etkileyici görüntüler, film için kapsamlı bir arşiv taraması ve çalışması yapıldığını kanıtlıyor.


ABD’de bir beyaz polis memurunun George Floyd adlı zencinin boğazını diziyle bastırıp öldürmesinden sonra, ülke “Nefes Alamıyorum” protestolarıyla sarsılıyor . NETFLİX’in vizyona soktuğu “Da 5 Bloods”,  Amerika’da ki ırkçılığın günümüzde artarak sürdüğünü gösteren bu toplumsal olayın tüm dünyada yankılandığı günlere denk düşmesi ilginç bir rastlantı.

ortakoltuk.com


                       İsyankar Spike Lee Hala Kızgın


Spike Lee’nin de aralarında bulunduğu dört kişilik bir ekibin elinden çıkma senaryo, 4 Afrika kökenli Amerikalının, uzun yıllar sonra ,savaştıkları Vietnam toprakllarına masumiyetlerini bulmak için dönüşlerini anlatıyor. ABD’nin 1963’ten itibaren 10 yıl sürdürdüğü ve 600 bin askerini kaybettiği savaşta, filmin kahramanları Paul, Otis, Eddie ve Melvin, manga komutanları Norman’ın ölümüne tanıklık etmişlerdir. 4 Vietnam gazisi, hem onun cesedini bulmak hem de gömülü altın dolu bir bavulu sahiplenmek için vahşi hayata geri dönüş kararı almışlardır. Paul’un oğlu David’in de aralarına katıldığı bu serüvende, ekip bir yandan karşılarına çıkan insanlar ve doğa ile mücadele ederken, bir yandan da Vietnam Savaşının neden olduğu yıkımla yüzleşir.


Hindiçin Savaşından beri Uzak Doğu’dan elini eteğini çekmemiş Fransızların öyküye dahil edilen temsilcisi, 4 askerin bulmayı umdukları altın külçelerinin ,bir komisyon karşılığında paraya çevirmeyi taahhüt eden Fransız Desroche’tur (Jean Reno). David’n barda tanıştığı Fransız dilber Hedy’nin (Melanie Thiery) ve iki arkadaşının olaya dahil olması, altın kokusu alan maceraperest sayısını artırır.

Kendilerini Norman’ın öldürüldüğü bölgeye götüren rehberle, 5 Amerikalı belirli bir tarihte dönüş için randevulaşır. 2,5 saatlik süresiyle film, vahşi doğada mayınlı bölgelerle, servet avcısı Vietnamlı fırsatçılarka boğuşmak zorunda kalan 5 Amerikalının serüvenini anlatır.

ortakoltuk.com


                                       Senaryonun  İnandırıcılığı Yok


Kore Savaşından sonra Soğuk Savaşın ikinci sıcak çatışması olan Vietnam Savaşı’nda Çin ve Sovyetler Birliği Kuzey Vietnam’ı, ABD ise anti-komünist Güney Vietnam’ı desteklemişti. Büyük bir fiyaskoyla neticelenen bu acı deneyimin Amerikan toplumunda yarattığı travmayı, Hollywood sayısız filmde işlemişti. Francis Ford Coppola’nın “Kıyamet/ Apocalypse Now”unu (1974), Michael Camino’nuın “Avcı/ Deer Hunter”ini (1978), Stanley Kubrick’in “Full Metal Jacket”ini (1978), Oliver Stone’un “Doğum Günü 4 Temmuz/ Born On The Fourth Of July”ini (1989) , Vietnam Savaşı travmasını gözlere seren başyapıtlar arasında saymak mümkün.


Gençlik yıllarının heyecanını ve kızgınlığını koruyan Spike Lee (63), bu son filmiyle donanımlı, zeki, esprili, kararlı mücadelesini ve radikal fikirli kişiliğini sürdürdüğünü gösteriyor. Irkçı politikacıların desteğini arkasına alan yöneticilerin günümüzde tırmanan zenci ayrımcılığını protesto etmekten yorulmayan Spike Lee , 2 yıl önce Cannes Film Festivalindeki basın toplantısında şöyle demişti: “Hepinizi tek tek ülkenizde Müslümanlara ve göçmenlere yapılan uygulamalar üzerine düşünmeye davet ediyorum. “Do The Rigth Think”in 20. Yıldönümü kutlanırken ,aradan geçen süre içerisinde ABD’de zencilere tanınan sosyal haklarda bir düzelme olmadığını aklınızdan çıkarmayın.


Da 5 Boods“, S. Lee’nin eski başarılı filmlerinin seviyesini yakalayamıyor. Filmin yumuşak karnı senaryosu. 4 kişi tarafından yazılsa da , Vietnam’a yıllar sonra gömülü bir hazineyi bulmaya giden askerlerin hikayesi inandırıcı olamıyor. Öyküye dahil edilen iş bilir Fransız karakter de öyle. Hele barda tesadüfen karşılarına çıkan ,zengin ailenin maceraperest kızı Hedy ve iki işbirlikçisinin öyküye dahil edilmesi yama gibi duruyor.


5 Amerikalı Vietnam gazisini (S. Lee’nin eski filmlerinin aksine) ünlü oyuncular canlandırmıyor. En ünlüleri “Black Panther”den tanıdığımız, Norman rolündeki Chadwick Boseman. S. Lee’nin 4 filminde  oynasa da, başroldeki Delroy Lindo’nun ve filmdeki 3 maceraperest arkadaşını canlandıran aktörlerin sinemada elle tutulur bir başarıları yok. Fransız aktör Jean Reno, ”Benim bu filmde ne işim var?” Dercesine, renksiz performansıyla düş kırıklığı yaşatıyor.

Yazar : Viktor Apalaçi

ortakoltuk.com

Yönetmen : Spike Lee

Senaryo : Danny Bilson, Paul De Meo, Kevin Willmott, Spike Lee

Görüntü Yönetmeni : Newton Thomas Sigel

Müzik : Terence Blanchard

Oyuncular : Chadwick Boseman, Delroy Lindo, Jonathan Majors, Clarke Peters, Norm Lewis, Jean Reno, İsiah Whitlock Jr., Veronica Ngo, Paul Walter Hauser

ABD / Savaş-Dram / 154 Dk.

ortakoltuk.com
ortakoltuk.com
ortakoltuk.com
ortakoltuk.com
ortakoltuk.com
ortakoltuk.com
ortakoltuk.com

ortakoltuk.com

Film notum:

CEVAPLA

Please enter your comment!
Please enter your name here