Herkül : Özgürlük Savaşçısı / Hercules
Kahramanlığın Mit ile Gerçek Arasında Sınanması
Herkül : Özgürlük Savaşçısı, mitolojik bir kahramanı tanrısal özelliklerinden soyup “İnsanlar kahramanlara neden inanır ve bir efsane nasıl yaratılır?” sorusuna yönelmesi bakımından ilginç bir yeniden yorumdur. Filmin asıl meselesi belki de Herkül’ün ne kadar güçlü olduğu değil, bir insanın nasıl efsaneye dönüştüğü ve efsanenin siyasal iktidar tarafından nasıl kullanılabildiğidir. Bu nedenle film, büyük bütçeli bir aksiyon gösterisinin ötesine geçmeye çalışsa da, düşünsel potansiyelinin tamamını gerçekleştiremeyen ama seyirlik niteliğini koruyan bir yapım olarak değerlendirilebilir.
İnsanların güce tapma ihtiyacından doğan efsaneler, mitolojiler güçlü kahramanlar doğurmak zorundadır. Bu kahramanlar bazen görünür kılınır bazen de görünmeyerek esrarlı bir hal alır ve insan zihninde çok daha fazla büyüyerek hayal sınırlarının ötesine geçer. Efsanelerin, mitlerin ortaya çıkmasındaki en önemli unsurlarından biri de anlatıcılardır. Gördüklerini, görmediklerini, duyduklarını, duymadıklarını öyle bir şevkle anlatırlar ki o hikaye kulaktan kulağa yayılır ve böylece küçük kahramanlıklar bile büyüyerek kitlelere ulaşır… Yazıdan önce söz vardı. Şimdi nasıl kalemşörlerin niteliği yazanın edebi gücüne bağlı ise, hikayecilerin de niteliği anlatımının güzelliğine bağlı idi. Bizdeki en önemli örnek ise Dede Korkut’tur.
Dede Korkut (Korkut Ata), Oğuz Türklerinin sözlü gelenekteki yarı-efsanevi bilgesi, akıl hocası ve ozanıdır. Üstelik anlatımını kopuz çalarak zenginleştirince “Bamsı Zeyrek”, “Deli dumrul”, ”Banu Çiçek” gibi ünlü kahramanlarının gücüne güç katar, ballandıra ballandıra onları efsaneleştirir. Tıpkı filmdeki Iolaus gibi. Lolaus Herkül’ün yeğenidir ve grubun savaşçısı değil hikaye anlatıcısıdır. Görevi Herkül ve grubunun gidecekleri yere önceden gidip Herkül’ün insan üstü gücünden bahsetmek, onu Zeus’un oğlu olduğuna halkı inandırmak ve daha savaşmaya başlamadan karşı tarafın direncini kırmaktır. Bugünkü deyimle ALGI OPERASYONCULUĞU ile görevlidir. Yani mitler modern anlatımla algı yaratmak üzerine kurulmuştur…
2014’te gösterime giren film döneminde ilgi çekmişti. Netflix’te yeniden gösterilmeye başladı. Bu sıralarda yeni filmlerden ziyade eski filmleri gösterime sokan Netflix dizilere daha fazla ağırlık veriyor… Brett Ratner’ın yönettiği 2014 yapımı Hercules, senaryosunu Ryan J. Condal ve Evan Spiliotopoulos’un yazdığı, Steve Moore’un çizgi romanından uyarlanan bir aksiyon-macera / fantastik filmidir. görüntü yönetmenliğini Dante Spinotti, müziklerini Fernando Velázquez üstlenir. Yaklaşık 98 dakikalık yapımın başrolünde Dwayne Johnson (Herkül) yer alırken Ian McShane (Amphiaraus), Rufus Sewell (Autolycus), Aksel Hennie (Tydeus), Ingrid Bolsø Berdal (Atalanta), Reece Ritchie (Iolaus), Rebecca Ferguson (Ergenia), Joseph Fiennes (Eurystheus) ve John Hurt (Cotys) dikkat çeken diğer oyunculardır.
“Herkül : Özgürlük Savaşçısı” Filmin adından yola çıkıp ülkesi ya da özgürlüğü için savaşan birini izleyeceğinizi zannediyorsanız yanıldığınız söylemek spoiler olmaz sanırım. Herkül ve arkadaşları paralı askerdir esasında. Bugünkü Amerika’daki paralı askerler gibi (Bakın şimdi aklıma geldi, belki de bizde paralı askerlerin ne kadar güçlü olduğu algısı yaratılmak istendi) Normalde mitolojideki Herkül Zeus’un oğludur ve gücü yüzyıllara meydan okuyarak bugüne kadar gelmiştir. Çocukluktan beri kim olduğunu bilmesek de Herkül kuvveti, Herkül kadar güçlü deyimlerini biliriz zaten. Filmin en önemli özelliği ise Herkül mitini olduğu gibi anlatmamasıdır. Karşımızdaki Herkül, tanrıların oğlu ve doğaüstü güçlere sahip yenilmez bir yarı tanrıdan çok, efsanesinin ağırlığı altında yaşayan bir savaşçı ve paralı askerdir. Thrace Kralı Cotys, ülkesini tehdit eden savaşçı Rhesus’a karşı Herkül ve ekibinden yardım ister. Böylece film, mitolojik kahramanlık öyküsünü siyasal iktidar, savaş, propaganda ve halkın kahraman yaratma ihtiyacı ile birleştirmeye çalışır…
Siyasi hırsların yalan-dolan-oyun ile güç zehirlenmesine yol açtığını, gerekirse en yakınlarının bile gözden çıkarıldığını bize yeniden hatırlatan bir kurgu üzerine kuruluyor senaryo… Dwayne Johnson‘ın Herkül yorumu filmin en güçlü taraflarından biridir. Johnson’ın gerçek yaşamında profesyonel güreşçi olması nedeniyle fiziksel görüntüsü karakter için neredeyse başlı başına bir anlatım aracı olmuş; ancak film onun yalnızca kas gücünü değil, Herkül efsanesinin nasıl yaratıldığını da göstermeye çalışır. Iolaus’un hikâyeler anlatarak Herkül’ü bir efsaneye dönüştürmesi özellikle önemlidir. Böylece filmde “kahraman” ile “kahraman hakkında anlatılan hikâye” birbirinden ayrılır. Herkül’ün gerçek gücü kadar, onun hakkında insanların inandıkları da savaşın kaderini belirler.
Filmin yan karakterleri de bu açıdan işlevseldir. Ian McShane‘in canlandırdığı Amphiaraus, geleceği gören bilge savaşçı; Rufus Sewell‘in Autolycus’u, hırsız ve kurnazlığıyla grubun aklı; Aksel Hennie‘nin Tydeus’u, konuşmadan şiddetiyle var olan vahşi savaşçı; Ingrid Bolsø Berdal‘ın Atalanta’sı ise grubun yetenekli okçusudur. Bu ekip, Herkül’ün yalnız başına yenilmez bir kahraman olmadığını, kahramanlığın kolektif bir güçle mümkün olduğunu gösterir. Rebecca Ferguson‘ın Ergenia’sı ise yalnızca kurtarılmayı bekleyen klasik kadın karakter olmaktan çıkarak siyasi çatışmanın merkezinde yer alır. Bununla birlikte film, sahip olduğu bu ilginç fikirleri her zaman derinleştiremiyor. Özellikle savaş sahneleri büyük ölçekli ve görsel açıdan etkileyici olsa da senaryo zaman zaman klişelere yaslanıyor. Senaryo ve anlatının yeterince güçlü değil…
Özetle, Herkül : Özgürlük Savaşçısı, mitolojik bir kahramanı tanrısal özelliklerinden soyup “İnsanlar kahramanlara neden inanır ve bir efsane nasıl yaratılır?” sorusuna yönelmesi bakımından ilginç bir yeniden yorumdur. Filmin asıl meselesi belki de Herkül’ün ne kadar güçlü olduğu değil, bir insanın nasıl efsaneye dönüştüğü ve efsanenin siyasal iktidar tarafından nasıl kullanılabildiğidir. Bu nedenle film, büyük bütçeli bir aksiyon gösterisinin ötesine geçmeye çalışsa da, düşünsel potansiyelinin tamamını gerçekleştiremeyen ama seyirlik niteliğini koruyan bir yapım olarak değerlendirilebilir.
Yönetmen : Brett Ratner
Senaryo : Ryan J. Condal, Evan Spiliotopoulos
Görüntü Yönetmeni : Dante Spinotti
Kurgu : Mark Helfrich, Julia Wang
Müzik : Fernando Velázquez
Oyuncular : Dwayne Johnson, Ian McShane, Rufus Sewell, Aksel Hennie, Ingrid Bolsø Berdal, Reece Ritchie, Rebecca Ferguson, Joseph Fiennes, John Hurt
ABD / Aksiyon-Epik-Fantastik / 98 Dk.
